Δαφνούσοι Ήρωες του '40
Του Βαγγέλη Ρουφάκη

«Ήτανε μέρα Πέφτη. Κι άξαφνα ηκούσαμεν την καμπάνα να χτυπά. Σαν ηπήαμενε να δούμενε ήντα τρέχει, μας είπανε το μαύρο μαντάτο. Είχαμενε χαμένους τρεις λεβέντες. Το Γιάννη του Λιωνή , το Γιακουμάκι του Τσούκαρη και το Γιώργη του Ντέλλα (παρατσούκλι του Ψαρρού). Ναι! την ίδια μέρα το μάθαμενε και για τους τρείς.»
Μ` αυτά τα λόγια μια γριούλα προσπαθούσε να μου περιγράψει τις μαύρες στιγμές που έζησε την αποφράδα εκείνη Πέμπτη κι έμειναν ανεξίτηλες στη μνήμη της για τα τρία παλικάρια που άφησαν την τελευταία τους πνοή στα παγωμένα βουνά της Αλβανίας. Πέρασαν χρόνια από τότε. Έλειψα «στα ξένα» για είκοσι περίπου χρόνια και μετά την επιστροφή μου στην πατρίδα, ήταν σχεδόν αδύνατο να βρω υλικό και πηγές για μαρτυρίες «ζωντανές» κι υπεύθυνες.
Λιγοστά τα στοιχεία και το υλικό που κατάφερα να συγκεντρώσω. Μόνο μερικές φωτογραφίες κι αυτές με κόπο και χάρη στην ευαισθησία κάποιων συγγενών που κράτησαν τιμής ένεκεν μια φωτογραφία και ένα «Δίπλωμα Ευγνωμοσύνης» που η πατρίδα απένειμε στα παιδιά της, που έδωσαν την ζωή τους γι` αυτήν.
Λίγες γραμμές και μια φωτογραφία, είναι πολύ λίγα, μα χρέος τιμής στα πέντε παλικάρια του Δαφνώνα που άξιοι απόγονοι ενδόξων προγόνων, τίμησαν τον όρκο τους. Οι τρεις, φαντάροι στο Αλβανικό Μέτωπο και οι δυο ναύτες στο τότε Βασιλικό Ναυτικό.

Γιάννης Λ. Παπαμιχαλάκης

Γεννήθηκε στον Δαφνώνα. Γονείς του ο Λεωνίδας και η Καλλιόπη Παπαμιχαλάκη. Όλοι τον ήξεραν με το παρατσούκλι Γιάννης ο Μαύρος, επειδή ήταν μελαχρινός. Έπαιζε ούτι και τραγουδούσε τις χαρές και τις λύπες του χωριού.
Υπηρέτησε την πατρίδα τσολιάς το 1929 από όπου και η φωτογραφία - ενθύμιο.

Στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο επιστρατεύθηκε με πολλούς άλλους Δαφνούσους και με το Σύνταγμα της Χίου τράβηξε τον δρόμο του καθήκοντος που αυτή τη φορά οδηγούσε στα Ελληνοαλβανικά σύνορα. Δεν κατάφερε όμως να ξεπεράσει το κρύο και τις κακουχίες του πολέμου. Αρρώστησε βαριά και μετά από ένα περίπου μήνα στο πρόχειρο νοσοκομείο, άφησε την τελευταία του πνοή. Εκεί, στο χώμα της Βορείου Ηπείρου αναπαύεται μαζί με το Ιάκωβο, τον Γιώργη και τόσους άλλους Ήρωες.

Μιχ. Λ. Παπαμιχαλάκης

Αδελφός του Γιάννη Λ. Παπαμιχαλάκη, γεννήθηκε και μεγάλωσε στον Δαφνώνα.
Ο πόλεμος τον βρήκε στο Ναυτικό.
Το καράβι που υπηρετούσε αραγμένο στον Πειραιά. Δεν είχε υπηρεσία εκείνη τη μέρα και θα πήγαινε μια βόλτα.
Δεν είχε όμως και τύχη. Κάποιος συνάδελφος τον παρακάλεσε να του κάνει την βάρδια γιατί είχε κάπου να πάει και την επόμενη μέρα θα του έκανε τη δική του. Καλόκαρδος όπως ήταν δέχτηκε με ευχαρίστηση.
Το καράβι όμως βομβαρδίστηκε και ο άτυχος Μιχάλης σκοτώθηκε εν ώρα υπηρεσίας.
Δεν είχαν περάσει ακόμα σαράντα μέρες από τον θάνατο του αδελφού του όταν έφτασε στο χωριό το φρικτό μαντάτο. Ποιος να `βρει το κουράγιο να το πει στην χαροκαμένη μάννα;

Μιχάλης Λεωνίδα Παπαμιχαλάκης

Kαλ. Λ. Παπαμιχαλάκη

Η πονεμένη μάννα που έδωσε στην πατρίδα δυο παιδιά, δυο παλικάρια σε λιγότερο από σαράντα μέρες. Μεγάλο πρόβλημα για τους συγχωριανούς ήταν ποιος να της πάει το μαντάτο για τον χαμό και δεύτερου παιδιού. Τελικά το είπαν στην Δέσποινα την κόρη της με την προτροπή να της το φανερώσει σιγά-σιγά. Εκείνη όμως αδύναμη σε τόση πίκρα, έτρεξε με λυγμούς και ουρλιαχτά στο σπίτι … Η δύστυχη μάννα ντυμένη στα μαύρα, λιγόλογη, έτρωγε λιτά και έπινε μόνο τσάι, όσο για να κρατιέται στην ζωή μέχρι τη μέρα που τελειώσανε τα βάσανά της κι έφυγε, για να πάει κοντά στα δοξασμένα της

Καλλιόπη σύζυγος Λεωνίδα Παπαμιχαλάκη

Γιώργης Ν. Ψαρρός

Γιώργης Ν.Ψαρρός

Γεννήθηκε στον Δαφνώνα το 1913. Γονείς του ο Νικόλας Ψαρρός και η Αγγερού το γένος Βασιλάκη. Μοναχογιός με τρεις αδελφές την Μιμίκα, την Δέσποινα και την Ελένη.Υπηρέτησε τσολιάς όπως φαίνεται και στην φωτογραφία.
Στον πόλεμο του `40 επιστρατεύθηκε και με τους άλλους Δαφνούσους βρέθηκε στην Αλβανία. Ένα βράδυ κοιμήθηκε σε αυτοσχέδιο αμπρί και το πρωί τον βρήκε ο ξάδελφός του Σταυρινός Δ. Βασιλάκης παγωμένο με λίγες φασόλες να βγαίνουν από το στόμα του.

Γιώργης Ν.Ψαρρός

Είπαν πως η καρδιά του δεν άντεξε. Το βέβαιο είναι ότι το «δριμύ ψύχος» έκανε το κακό ακόμα μια φορά.
Κοιμάται στο ίδιο νεκροταφείο με τον Γιάννη και τον Ιάκωβο…
Η είδηση του θανάτου του έφτασε στον Ζυφιά. Ο Κωνσταντίνος Ι. Κάμπουρας (91 χρόνων σήμερα), αρραβωνιαστικός τότε της αδελφής του Μιμίκας, δούλευε εκεί, στον θείο του Κ. Ντούλο. Τον φώναξε η γυναίκα του Βαγγέλη Σαγιά του οργανοπαίχτη που έπαιζε το ούτι και του είπε ότι στο γράμμα που μόλις είχε πάρει από την Αλβανία, ο άντρας της έγραφε να του πει ότι ο κουνιάδος του πέθανε. Εκείνος όμως δεν το είπε, γιατί φοβήθηκε για την υγεία της πεθεράς του που ήταν πολύ ευαίσθητη και δεν ήθελε να της πάει εκείνος το κακό μαντάτο. Το έμαθαν στο χωριό όταν χτύπησε η καμπάνα…
Τραγική φιγούρα η μητέρα του Αγγερού που έκλαιγε καθημερινά και έλεγε και ξανάλεγε το τετράστιχο μοιρολόι:
«Παναγιά μου να προβάλει
Παναγιά μου να φανεί
μια βαρκούλα φανταράκια
νάν` κι ο γιόκας μου μαζί».
Κάθε φορά που υποχρεωμένη από την φτώχεια έπαιρνε την σύνταξη για τον χαμό του παιδιού της, χτυπούσε τον εαυτό της, τσιμπούσε το σώμα της και δάγκωνε τα χέρια της για τιμωρία, θεωρώντας τα χρήματα εκείνα αντίτιμο μιας ζωής.

Νικόλας και Αγγερού Ψαρρού

Ιάκωβος Τσούκαρης

Γεννήθηκε στον Δαφνώνα.
Γονείς του ο Αλέξης Τσούκαρης και η Χαριστού το γένος Αυγουστίδη.
Ο Ιάκωβος, (το Γιακουμάκι όπως τον έλεγαν στο χωριό) στον πόλεμο υπηρετούσε στον λόχο μεταγωγών με τους Δαφνούσους Παναγιώτη Λαμπρινούδη, Γιάννη Κ. Μαμούνα, και Μανόλη Ι. Χαβιάρα.
Μια μέρα εκτελώντας μεταφορά με φοβερή κακοκαιρία, γλίστρησε και έπεσε με το μουλάρι του στα παγωμένα νερά μιας λίμνης όπου βρήκε τραγικό θάνατο.
Κοιμάται για πάντα στην Αλβανία.

Ιάκωβος Α. Τσουκάρης

Οικογένεια Α.Τσούκαρη

Ο Αλέξης Τσούκαρης έζησε με τη γυναίκα του Χαριστού και τα πρώτα του παιδιά, για πολλά χρόνια στην Κωνσταντινούπολη.
Ήταν καντηλανάφτης σε ονομαστό ναό της Πόλης και μετά την επιστροφή του στη πατρίδα, συνέχισε στον Αγ. Παντελεήμονα του χωριού μας.
Χαρακτηριστική η φωτογραφία από το ατελιέ «Ανδρειωμένος» της Πόλης, που μας δείχνει τους γονείς του Ιάκωβου σε στιγμές ευτυχίας.
Δεν είδα φωτογραφία τους μετά τον χαμό του παιδιού τους. Πιστεύω όμως πως όσο βαθιά και αν ήταν χαραγμένος ο πόνος στα πρόσωπά τους, όσο κι αν η καρδιά τους ήταν μαύρη, στα μάτια τους καθένας θα μπορούσε να διακρίνει μια λάμψη περηφάνιας γιατί γέννησαν Ήρωα.

Αλέξης Τσουκάρης, η γυναίκατου και ο μικρός Κυριάκος

Παντελής Γ. Μισιριώτης

Παντελής Γ. Μισιρώτης

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στον Δαφνώνα. Γονείς του ο Γιώργης και η Μαρία Μισιριώτη το γένος Πολιτάκη.
Αδέλφια του ο Μιχάλης, η Λαμπρινή και ο Κωστής.
Υπηρέτησε εθελοντής στην μέση ανατολή και στην επιστροφή με το θωρηκτό «Αβέρωφ» ήταν ναυτόπαιδο.
Το Καράβι αγκυροβολημένο στο λιμάνι του Πειραιά και ο Παντελής σκοπός. Μια σφαίρα ήλθε από το μέγαρο Βατέ και τον πλήγωσε θανάσιμα. Ξεψύχησε στην αγκαλιά του επίσης Δαφνούση Αριστοτέλη Μυρώνη που ήταν μαζί.
Ήταν και `κείνος ένα από τα θύματα του εθνικού διχασμού; Ποιος ξέρει; Ήταν μόνο δεκαεννέα χρόνων. Μόλις γλυκοχάραζε η Λευτεριά…
Μια άδεια να πουλάει τσιγάρα πήρε η κυρά Μαρία που γρήγορα έχασε και τον άντρα της. Οι πιο παλιοί την θυμόμαστε σκυφτή, μελαγχολική και λιγόλογη να πνίγει τον καημό της.

Γιώργης και Μαρία Μισιριώτη οι γονείς του αδικοχαμένου Παντελή