Μαρδοχαίος Φριζής
(Ο πρώτος ανώτερος Έλληνας αξιωματικός που έπεσε το 1940)

Στον πόλεμο του `40, βρισκόμουν από τις 29 Νοεμβρίου νότια της Πρεμετής, έχοντας εγκαταστήσει το ΙΙβ Ορεινό Χειρουργείο μου στο χάνι Μερτσέκ, που ο συνταγματάρχης Μαρδοχαίος Φριζής πριν από λίγες μέρες είχε λευτερώσει στην ορμητική του προέλαση στην κοιλάδα του Αώου.
Στις 5 Δεκεμβρίου, το μεσημέρι, μας ήρθε το κακό μαντάτο πως ο Φριζής σκοτώθηκε, στις 11:20` όταν, έφιππος και κάτω από τα αδιάκοπα σφυροκοπήματα της εχθρικής αεροπορίας, καταγινόταν να εξασφαλίσει τη συνοχή στα τμήματά του.
Όπως μάθαμε -σαν κόπασε η αντάρα- ο παπάς του συγκροτήματος έτρεξε στον τόπο της θυσίας, φόρεσε βιαστικά το πετραχήλι του και, απιθώνοντας το δεξί του χέρι απάνω στο ματωμένο του μέτωπο, απάγγειλε με βαθιά συγκίνηση (Χριστιανός ιερέας αυτός) την επιθανάτια εβραϊκή προσευχή:

«Άκουσε Ισραήλ, ο Θεός είναι Είς και Μόνος»....

Είναι αλήθεια πως, στο βορειοηπειρωτικό μέτωπο, πολέμησε όλος ο λαός μας με μια ομοψυχία ακατάλυτη.
Και πολλοί είναι οι ανώνυμοι ήρωες, οι ανώνυμοι Φριζήδες, που έπεσαν εκεί «Ελευθέρων Εθνών προμαχούντες».
Όμως απ` όλους αυτούς, επώνυμους και ανώνυμους, ξεχωρίζουν οι δυό συνταγματάρχες: ο Δαβάκης και ο Φριζής. Είναι οι πρωτομάστορες και οι βασικοί συντελεστές του έπους του `40. Στην Πίνδο ο πρώτος, στο Καλπάκι ο δεύτερος, κράτησαν γερά και ύστερα, με στρατηγικούς ελιγμούς και τολμηρές αντεπιθέσεις, αναποδογύρισαν τον επιδρομέα και άλλαξαν την πορεία του πολέμου. Δίχως αυτούς τους «τρελλοσυνταγματαρχαίους», δεν θα υπήρχαν ίσως, νικητήρια.
Τα σίγουρα προμηνύματα του Δαβάκη «θα τους μαντρώσω» και τα βροντερά λόγια του Φριζή «θα τους τινάξω στον αέρα», θα αντηχούν αιώνια στον χώρο τον Ελλαδικό, δείγματα υψηλού επιτελικού στοχασμού και ασύγκριτης παλικαριάς.

Βασίλης Κρεμύδας, εφημερίδα Ακρόπολις 6-12-1979

Από το βιβλίο των: Κ. Χατζηπατέρα - Μ. Φαφαλιού,

«Μαρτυρίες 40-41»