Συνέχεια από το προηγούμενο

Ο γαμπρός συνοδεία οργάνων φέρνει τη νύφη στην εκκλησία

Πανηγύρεις

Η μεγαλυτέρα πανήγυρις είναι η του Αγίου Παντελεήμονος ήτις γίνεται κατά την 27ην Ιουλίου.
Κατά το εσπέρας της ημέρας εκείνης, συναθροίζονται όλοι σχεδόν οι κάτοικοι με τας καλλιτέρας των στολάς, καθώς και πολλοί εκ των κατοίκων των Καμποχωρίων και της πόλεως Χίου, εις την πλατείαν του χωρίου «Λιβάδι» όπου διασκέδαζαν δια μουσικής και χορού όλην την νύκτα. Την επομένην ημέραν γίνεται πάλιν εις την εκκλησίαν κανονική λειτουργία ως και κατά την ημέραν της εορτής του Αγίου, μετά μνημοσύνου υπέρ των ιδρυτών του ναού και αυτό λέγεται μεθέορτον. Πάλιν το εσπέρας θα συνεχισθεί η διασκέδασις μετά πάσης ευθυμίας, από τους κατοίκους σχεδόν του χωρίου.
Εγίνετο μέχρι του 1940 περίπου και άλλη πανήγυρις Κατά την 23ην Αυγούστου παρά την θέσιν του Βεσταρχάτου «εννεάμερα της Παναγίας».
Γίνονται επίσης την 23ην Απριλίου και κατά την 6ην Αυγούστου, μικραί πανηγύρεις, αλλά δεν έχουν την μεγαλοπρέπειαν της εορτής του Αγίου Παντελεήμονος.

Διαφορά Δαφνουσίων
με τα αγροκτήματα
της Νέας Μονής-Απότριτα

Προ 80 ή 100 ετών, πολλοί εκ των κατοίκων του χωρίου Δαφνώνος και των Καμποχωρίων, ιδίως Βερβεράτου και Χαλκειούς, ενοικίαζαν αγροκτήματα της Νέας Μονής και εσυμφώνησαν οι ενοικιασταί, μετά των καλογήρων της Μονής να δίδουν από τα παραγόμενα προϊόντα το 1/3 εξ ου και απότριτα και τα άλλα 2/3 να παραλαμβάνουν οι ίδιοι. Κατ’ αρχάς έδιδον ή μάλλον επλήρωνον το δικαίωμα αυτό εις είδος ή εις χρήματα.
Αργότερα όμως ηρνήθησαν οι Δαφνούσοι να εκπληρώσουν τας προς την Μονήν υποχρεώσεις τους και ηπείλησαν τους καλογήρους οι οποίοι εζήτησαν απ’ αυτούς να τας εκτελέσουν. Οι τελευταίοι ευρεθέντες προ αδιεξόδου ηναγκάσθησαν να καταγγείλουν αυτούς εις τον Τούρκον διοικητήν της πόλεως Χίου και εις τον επίσκοπον Αμβρόσιον.
Ο Τούρκος διοικητής εν συνεννοήσει μετά του Τούρκου διοικητού Αιγαίου, διέταξε την σύλληψιν και φυλάκισιν των ενοικιαστών εκ των οποίων μερικοί εξορίσθησαν εις μέρη εκτός της Χίου. Επειδή δε και ο επίσκοπος ετάχθη με το μέρος των καλογήρων και επειδή τα πράγματα είχαν φθάσει εις σημείον επικίνδυνον, μετέβησαν πολλοί εκ των κατοίκων και των οικείων των ενοικιαστών εις τον Καθολικόν επίσκοπον και του εδήλωσαν ότι δέχονται να γίνουν Φράγκοι για να εκδικηθούν τους καλογήρους της Μονής και τον τότε Ορθόδοξον επίσκοπον.

Καλόγηροι της Νέας Μονής

Τούτο όμως εν τέλει δεν έγινε υπό των Δαφνουσίων διότι γενομένης σχετικής μεγάλης δίκης, ηθωώθησαν και ούτω εκαλλιεργούσαν πάλιν τα αγροκτήματα χωρίς να δίδουν εις την Μονήν τίποτε. Περισσότερα περί της υποθέσεως αυτής των αποτρίτων ευρίσκει τις εις τα Νεαμονήσια λεγόμενα.

Την τελευταίαν αποκριά το βράδυ μαζεύονται όλοι σχεδόν οι κάτοικοι εις τα καφενεία του χωριού ή μάλλον εις τα μεγαλύτερα εξ αυτών, μετά των οικογενειών των και περνούν διασκεδάζοντες μετά μουσικής και χορού, όλην την νύχτα.
Το ίδιον γίνεται και την Καθαράν Δευτέραν, από πλείστους εκ των κατοίκων εις την πλατείαντου χωριού.

Το Μέγα Σάββατον, την παραμονήν του Πάσχα πολλοί εκ των νέων του χωρίου μεταβαίνουν εις την εξοχήν μετά των ζώων των και κόπτουν ξύλα χονδρά κορμούς ολοκλήρους δένδρων και τα φέρουν εις τον έξωθεν της εκκλησίας χώρον. Με τα ξύλα αυτά ανάπτουν μεγάλην φωτιάν της οποίας αι φλόγες φθάνουν εις ύψος μέχρι πέντε μέτρων.
Φέγγει μέσα στο σκοτάδι της νύχτας εις αρκετήν απόστασιν και φωτίζει και θερμαίνει όλους εκείνους τους νέους ή άλλους ανυπόμονους χωριανούς οι οποίοι αναμένουν την ώραν της κρούσεως των κωδώνων του ναού χάριν της Αναστάσεως, για να Αναστήσουν όπως λέγουν.

Έθιμα και ήθη του χωριού

Εις την κηδείαν δεν μοιρολογούν, αλλά απαγγέλλουν με δάκρυα, σχετικά με την ζωήν και την δράσιν του νεκρού, δίστιχα. Όταν μεταφέρεται το λείψανον από την εκκλησία εις το νεκροταφείον, αι γυναίκες αποχωρούν και πηγαίνουν μόνον οι άνδρες. Μετά την κηδείαν όταν μεταβαίνουν εις τας οικίας των, νίπτουν τας χείρας των.
Κατά το τεσσαρακονθήμερον μνημόσυνον και εις το τέλος αυτού μεταβαίνουν και αι γυναίκες εις το νεκροταφείον συνοδευόμεναι και υπό ανδρών μετά μικρού δίσκου κολλύβων και του ιερέως.

Μοιρολόγια

Άραγε μεσ’ τη μαύρη γη ηύρες τον ίδιο κόσμο,
ηύρες τους φίλους και γλεντάς ή τα σκουλήκια μόνο;
Σήκω μητέρα κι άνοιξε κι ετοίμασε και κλίνη,
γιατί απόψε σου `ρχεται μεγάλος μουσαφίρης.
Σήκωσε το κεφάλι σου από το προσκεφάλι
και δος μου μιαν απολογιάν κι ύστερα πέσε πάλι.
Να `ταν η γη κουβουκλωτή να `χε και παραθύρια
να `βλεπα τη μητέρα μου στα μάτια και στα φρύδια.
Πάρε μανούλα μου κερί κι έβγα το μονοπάτι
να πάρεις την αδελφούλα μου που δεν ηξεύρει νάρθει
Μιλώ σου και δε μου μιλάς σανα μην έχεις στόμα,
Μα δε σου συνορίζομαι που σε βαρεί το χώμα.

Τραγούδια του γάμου

Δεν λέγαν τραγούδια εις τον γάμον. Μόνον μετά την τέλεσιν του μυστηρίου, κατά την ώραν της διασκεδάσεως και ενώ χορεύουν, ο συρτός μετατρέπεται εις σμυρναίικον μπάλλον και λέγονται μερικά επαινετικά δίστιχα του γαμπρού, της νύμφης και των συν αυτώ, εκ μέρους καλλιφώνου χορευτού ή και οργανοπαίκτου.

Ιδιωματικαί λέξεις

Φλεάρης = Φλεβάρης
Έδειξε, δείχνω = ρίπτω, πετώ
Όχονούς = αμέσως
Ετοιμομπουκιές = ντολμάδες
Φτωχογιάννης = μπακαλιάρος

Εν γένει οι κάτοικοι του Δαφνώνος, παραλείπουν ως επί το πλείστον τα σύμφωνα πολλών λέξεων, όπως όλοι σχεδόν οι Καμποχωρίται. 

Περί του σχολείου

Η ζωή του σχολείου μέχρι του 1870 είναι άγνωστος καθώς και πως εμάνθανον γράμματα. Περί το 1870 συνεστήθη σχολείον κοινοτικόν, του οποίου επληρώνοντο με συνεισφοράς των κατοίκων (παροικάδες). Το σχολείον ευρίσκετο εις την δυτικήν περίπου άκραν του χωρίου* και ως πρώτος δάσκαλος φέρεται ο Αθανασάκης.
Οι διδάξαντες προ της απελευθερώσεως (1912) υπήρξαν οι: Ι. Λεμονής, Ν. Δόντης, Ν. Σιδερίδης, Μ. Αραθύμου κ. α. Μετά την απελευθέρωσιν εδίδαξαν :
Π. Βάμβας, Ι. Χαρτουλάρης, Ι. Βεϊπαζάρογλου, Μ. Παγούδη, Σ. Δανιήλ, Ι. Τσικής, Γ. Εκατομάτης, Χ. Βέκιος, Α. Γιακούμας, Λ. Μασουρίδης, Ι. Παπαεμμανουήλ, Αμέντα, Μ. Αραθύμου ήτις παρετήθη κατά την 30ην Οκτωβρίου 1949 και ο υποφαινόμενος Δημήτριος Μέλης από τον Σεπτέμβριον του 1948.
Το σχολείον στεγάζεται εις δύο κεχωρισμένα διδακτήρια. Το εν κτίριον ευρίσκεται εις το Ανατολικόν περίπου άκρον του χωρίου και το άλλο εις το Ν.Δ. άκρον αυτού. Αμφότερα στερούνται αυλής ή άλλης τινός εκτάσεως.
Το προς Α. Ευρισκόμενον σχολικόν κτίριον ανηγέρθη το 1911, δι’ εξόδων των κατοίκων της κοινότητος και των απανταχού ευρισκομένων συγχωριανών και το άλλο κτίριον ανηγέρθη κατά το 1922 δαπάναις των κατοίκων.

Εν Δαφνώνι τη 5η Απριλίου 1950
Ο Διευθυντής του σχολείου
Δημ. Μέλης (υπογραφή)

ΤΕΛΟΣ

* Στα Λαγκαδάκια, σήμερα οικόπεδο Πέτρου Γ. Χαβιάρα