Οι φωτογραφίες της σελίδας αυτής είναι των Αδελφών Καστάνια από το

"Λεύκωμα των Ερειπίων της Χίου" Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, Αθήναι 1983

  O σεισμός στη Χίο κι ο Παλιός Καταρράκτης

...Χωριό μου σταυρωμένο
που σε μίσησε ο Εγκέλαδος
προσκυνητής σου ταπεινός
κυνηγημένος ασυμβίβαστος
φιλώ το χώμα που με γέννησε
και καμαρώνω…

Αυτό το μικρό απόσπασμα από το ποίημα του Η. Σιμόπουλου «Κραμποβό», ταιριάζει σε κάθε χωριό, σε κάθε τόπο που ο καταπλακωμένος από τη νήσο Σικελία δια χειρός Αθηνάς, γίγας Εγκέλαδος, κάθε φορά αποφασίζει να καταστρέψει.

 Όπως τότε... Στις 22 Μαρτίου (3 Απριλίου ) 1881, που χτύπησε τη Χίο... Που το νησί κουνιότανε συθέμελα σωριάζοντας τα πάντα σε ερείπια στο μεγάλο του μέρος…

Όπως τότε, που τα χιώτικα αρχοντικά στον Κάμπο και την πόλη, τα οποία όλοι οι περιηγητές περιέγραψαν με θαυμασμό στο πέρασμά τους (όσα είχαν σωθεί απ` την καταστροφή του `22)  και τα φτωχόσπιτα του λαού στις γειτονιές και στα χωριά μας, έπεφταν σα χάρτινοι πύργοι και καταπλάκωναν ανθρώπους και αγαθά…

Όπως τότε που ο παλιός Καταρράκτης της Χίου γέμισε ερείπια και μόνο λόγω της μετεγκατάστασης των κατοίκων στο καινούργιο χωριό, έμεινε

εκεί, για να ξυπνά μνήμες θλιβερές, μα απαραίτητες για σκέψη και περισυλλογή...

Ένας περίπατος εργασίας με την φίλη συγγραφέα Πόπη Χαλκιά-Στεφάνου,  την καλή επίσης φίλη απ` τον Καταρράκτη Ελένη  Αμπανούδη με τους συζύγους τους ήταν η αφορμή για όσα παρακάτω θα ακολουθήσουν.

Ήταν Σεπτέμβριος του2001. Μετά από ένα θαυμάσιο γεύμα στην παραλία  του Καταρράκτη (που συχνά επισκεπτόμαστε), αποφασίσαμε να πάμε ως το Ρουχούνι και τον Άγιο Γιάννη τον Αργέντη, για λίγες φωτογραφίες που η κυρία Χαλκιά χρειαζόταν για το βιβλίο της «Τα Μοναστήρια της Χίου» (αυτή τη στιγμή απ` ότι γνωρίζω βρίσκεται στο τυπογραφείο).

Μετά το προσκύνημα στις εκκλησίες θεωρήσαμε απαραίτητο το προσκύνημα στο έρημο χωριό τόπο θυσίας τόσων ανθρώπων.

Μα όταν φτάσαμε εκεί και είδα τα σπίτια βυθισμένα στο έδαφος όπως τα κατάπιε η γη τότε κι από κάποιες τρύπες που απόμεναν σε πολλά απ` αυτά να έχουν κάποιοι ρίξει τα σκουπίδια τους ή λίγο πιο πέρα ένα παλιό ψυγείο, μια παλιά κουζίνα και άλλα άχρηστα αντικείμενα, πόνεσα ειλικρινά. Τόπος σεβασμού και μνήμης, σκέφτηκα, πρέπει να `ναι  εδώ και όχι σκουπιδότοπος.

Κι  έδωσα στον εαυτό μου την υπόσχεση να γίνει ένα  μνημόσυνο για τα θύματα των σεισμών του νησιού, σ` αυτόν τον χώρο* (χωρίς να υποβαθμίζω το τρισάγιο που ψέλνεται κάθε χρόνο).

Η εκκλησία των Ταξιαρχών 

Να γίνει θεία λειτουργία αν είναι δυνατό στη γκρεμισμένη εκκλησία ή σε κάποιο χώρο εκεί κοντά και να `ρθει κόσμος κι απ` άλλα μέρη του νησιού με σκοπό να τιμήσουμε τα θύματα, να γνωρίσουν όλοι οι Χιώτες, τον Παλιό Καταρράκτη κι  οι άνθρωποί μας να ευαισθητοποιηθούν και να μη βεβηλώνουν τέτοιους ιερούς τόπους.

Την περασμένη άνοιξη, ένα ταξίδι στην Αμερική, στάθηκε εμπόδιο για περισσότερα από σκέψεις και σχέδια. Φέτος νομίζω ότι έφτασε η ώρα  να πραγματοποιηθεί αυτή η υπόσχεση.

Διαθέτοντας λοιπόν λίγες σελίδες στο  τεύχος αυτό,  ξεκινούμε με τούτο το αφιέρωμα και  θα προχωρήσουμε στον σχεδιασμό - οργάνωση.

 Πιστεύουμε πως κι αυτή μας η κίνηση, θα στηριχθεί απ` τους αναγνώστες μας κι όλους τους Χιώτες, όπως πάντα  που όπως έχει αποδειχθεί επικρότησαν τις επιλογές μας, όποιες αυτές κι αν ήταν μέχρι σήμερα.

Θα έλθουμε σε επαφή με τη νέα τοπική αυτοδιοίκηση του Δήμου Ιωνίας και θα τους προτείνουμε συνδιοργάνωση.

Θα τους παρακαλέσουμε να καθαρισθεί από τα σκουπίδια η περιοχή κι αν είναι ανέφικτο άμεσα, ένα προσκυνητάρι να κτιστεί στο εγγύς μέλλον (με σεβασμό στο τοπίο) κι ένα καντηλάκι να ανάβει μερικές έστω φορές τον χρόνο, για κείνους που θάφτηκαν ζωντανοί, αντί να αδειάζονται… βυτία από κάποιους απερίσκεπτα.

Το πρόγραμμα θα ανακοινωθεί από τα μέσα ενημέρωσης και θα αναρτηθούν αφίσες σε κεντρικά σημεία. Θα σταλούν ίσως και προσκλήσεις.

Αυτή η συνδιοργάνωση (αν τελικά πραγματοποιηθεί) μπορεί και εύχομαι να γίνει αιτία ή να είναι η αφετηρία για μια διαδημοτική πολιτιστική συνεργασία των όμορων Δήμων, όπως αναφέρουμε  κι αλλού, αρχής γενομένης από τους Δήμους Καμποχώρων και Ιωνίας με επέκταση σ` αυτούς της Ομηρούπολης και Μαστιχοχωρίων χωρίς βέβαια να αποκλείονται οι υπόλοιποι.

 *Ο Καταρράκτης δεν είναι το χωριό που είχε τα περισσότερα θύματα, αλλά η γειτονική Καλλιμασιά όπως θα δείτε στον  πίνακα που ακολουθεί σε επόμενο άρθρο. Και τα Καμπόχωρα είχαν πολλά θύματα, μη εξαιρουμένου του Δαφνώνα. Το μνημόσυνο θα γίνει στον Καταρράκτη για τους λόγους που προανέφερα.

Βαγγέλης Ρουφάκης